Het huidige hoofdorgel aan de westwand van de Sint-Jacobskerk in Antwerpen werd in 1884 door Charles Anneessens (Geraardsbergen) op een nieuwe tribune gebouwd. Zijn werk vertoont een eigen stijl, die grotendeels is gebaseerd op het Frans-symfonische orgeltype. Sommige karakteristieke kenmerken van zijn orgels kunnen echter mogelijk worden teruggevoerd op invloeden uit de Britse orgelbouw, waarbij Groot-Brittannië voor hem een belangrijke afzetmarkt vormde. Het instrument in Antwerpen was het eerste grote symfonische orgel in deze stad. Muzikaal gezien was het instrument in de oorspronkelijke toestand een interessant orgel met een uitgesproken eigen karakter. Pijpen en windladen zijn van goede kwaliteit, terwijl het technische concept daarentegen verschillende zwakke punten vertoonde, die mogelijk het verval van het instrument hebben versneld.

In 1956 werd het orgel ingrijpend verbouwd door de Belgische firma Stevens, waarna in 1961 verdere wijzigingen volgden. In de loop der tijd, en door de grote droogte in de zomer van 2018, werd het orgel opnieuw vrijwel onbespeelbaar. In het kader van de algehele restauratie van de kerk werd ook de restauratie van beide orgels voorzien. Voor de windladen en het pijpwerk is een terugkeer naar de oorspronkelijke toestand gepland, met een uitbreiding van enkele registers in het Positief en het Pedaal. De problematische tractuur is niet gereconstrueerd, maar nieuw aangelegd naar de beste voorbeelden uit de Frans-symfonische traditie. Zoals oorspronkelijk zijn ook nu opnieuw drie Barkermachines ingebouwd.

De vanaf het begin problematische windvoorziening werd hersteld door een reorganisatie van de oorspronkelijke regulateurbalgen. Aangezien een deel van de problemen te wijten was aan een te krappe opstelling, werd het front nu ongeveer 50 cm naar voren verplaatst.

De volledige buiten- en binnenrestauratie van de kerk, inclusief de inrichting, wordt gepland en gecoördineerd door Steenmeijer Architecten (Antwerpen). Het restauratieproject van het orgel werd opgesteld door de orgeldeskundige Koos van de Linde en wordt door hem begeleid.

De voltooiing van het project is eind 2026 voorzien.

Dispositie

Grand Orgue

 

Montre 32'

Montre 16'

Bourdon 16'

Violon Major 16'

Principal 8'

Flûte traversière 8'

Salicional 8'

Violon 8'

Bourdon harm. 8'

Prestant 4'

Flûte 4'

Quinte 3'

Octavin 2'

Plein Jeu III - V

Cornet II - V

Bombarde 16'

Trompette 8'

Musette 8'

Clairon 4'

 

Acc  POS - GO

Acc  REC - GO

Acc Octave grave POS - GO

Appel GO

Positif expressif

 

Bourdon 16'

Diapason 8'

Viola 8'

Holflûte 8'

Unda Maris 8'

Bourdon 8'

Traversière 8'

Flûte octaviante 4'

Nazard 2 2/3'

Octavin 2'

Tierce 1 3/5'

Basson 16'

Trompette 8'

Clarinette 8'

 

Acc REC - POS

Appel POS

Récit expressif

 

Bourdon 16'

Gemshorn 8'

Gambe 8'

Voix céleste 8'

Flûte douce 8'

Echo Flûte 4'

Violine 4'

Piccolo 2'

Piccolo 1'

Plein Jeu III

Trompette douce 8'

Basson-Hautbois 8'

Voix humaine 8'

 

Acc Octave grave REC

Appel REC

 

Tremolo

Pédale

 

Flûte ouverte 32'

Contrebasse 16'

Soubasse 16'

Violon 16'

Flûte 8'

Basse 8'

Violon 8'

Flûte 4'

Contretuba 32'

Bombardon 16'

Tubasson 8'

Clairon 4'

 

Tirasse  GO - PED

Tirasse POS - PED

Tirasse REC - PED

Appel PED

 

Forte général

Effet d'orage

Plaats
Antwerpen, Sint-Jacobskerk
Bouwjaar
1884
Orgelbouwer
Charles Anneessens
Dispositie
III-P, 57